Het hoort bij de puberteit en bij groepsgedrag: onverschillig of ongemotiveerd doen, ongenuanceerd reageren. Je hebt als docent een hele kluif aan een klas jongeren voor je neus. In de opleiding naar het docentschap blijft het onderdeel psychologie en pedagogie nogal onderbelicht. Je handelt tijdens lastige situaties met leerlingen veel op je intuïtie. Vaak gaat het goed, maar soms blijft een leerling ongemotiveerd, ‘lastig’ of moeilijk benaderbaar.
Jaren geleden sprak ik met mijn mentorklas over een kwestie. Ik stond voor mijn tafel voorin de klas. Maarten, die achterin zat, stond bekend als een jongen die zich weinig stoorde aan regels. Plotseling mengde hij zich in het gesprek: hij kwam naar voren, ging pal voor mijn neus staan en vertelde eens goed wat hij ervan vond. Ik stond wat perplex, zag de klas kijken en afwachten, wist niet goed wat te doen. Moest ik me gestoord en brutaal bejegend voelen en hem dat goed duidelijk maken? Of kon ik beter iets anders doen om het gesprek te kunnen voortzetten? Intuïtief koos ik ervoor om naar hem te luisteren. Daarna vroeg ik of hij naast me op tafel kwam zitten. Met een glimlach ging hij zitten en zei het hele klassengesprek geen woord meer. In het verdere schooljaar had ik een duidelijk betere werkrelatie met Maarten: hij vond mij oké, was goed aanspreekbaar, deed meestal mee in de les.
Nu ik terug kijk op deze gebeurtenis, weet ik wat ik deed waardoor híj zich gemotiveerder ging gedragen, omdat híj dat kon en wilde. Bezien vanuit de methodiek van de Korte Oplossingsgerichte Therapie (Solution Focused Brief Therapy) deed ik onder meer het volgende:
* Positieve vooronderstellingen gebruiken (“Maarten wil bijdragen aan het gesprek”)
* Mijn werkrelatie met hem voorrang geven (boven het effect van onhandig gedrag)
* Positief relabelen (zijn gedrag zien als onhandig i.p.v. brutaal)
* Actief luisteren (aankijken, knikken, aandacht geven, tijd geven e.d.)
* Geïnteresseerd zijn (in Maartens visie, non-verbaal)
* Waarderen (van zijn mening, non-verbaal en verbaal)
* Hem volgen i.p.v. mijn leiding op de voorgrond zetten
Dit alles wordt ook wel samengevat in de term: “leading-from-1-step-behind”.
De Oplossingsgerichte werkwijze laat zich goed vertalen naar de onderwijssituatie. Allerlei begeleidingsmomenten, ook toevallige zoals de hierboven beschreven klassensituatie, lenen zich uitstekend om zodanig in te gaan op gedrag van leerlingen, dat deze reageren met ander/positief gedrag. Omdat je ze laat merken dat ze zelf positieve invloed hebben. Gegeven het feit dat er van docenten steeds meer een coachende begeleidingsstijl wordt gevraagd, biedt de Oplossingsgerichte methodiek hen vele mogelijkheden. En de leerlingen eveneens om meer gemotiveerd te raken ook op school te werken aan hun toekomst.
Herman Prüst (therapeut, coach en trainer)
www.re-sourcetenc.nl
