Eenvoudige taken worden moeilijk als je je gelabeld voelt

In het boek Whistling Vivaldi schrijft Claude Steel hoe bedreigend het is voor mensen als ze het gevoel hebben negatief te worden gelabeld. Hij noemt dit stereotype threat. Mensen die onder stereotype threat taken moeten vervullen blijken slechter te presteren, vooral als ze de taak in kwestie belangrijk vinden. Licht gekleurde athleten voelen een stereotype threat als ze het moeten opnemen tegen donker gekleurde athleten, omdat het stereotype beeld is dat donker gekleurde mensen beter zijn in sport dan licht gekleurde mensen. Vrouwelijke studenten voor wie wiskunde belangrijk is en die hun geslacht moeten noteren op een testblad voelen de dreiging van de stereotype “vrouwen zijn minder goed in wiskunde dan mannen” en dit heeft een negatieve invloed op hun prestaties op de wiskundetoets. Hetzelfde effect treedt op bij donker gekleurde mensen die een intelligentietest moeten doen en hun ras moeten noteren. Het onderzoekswerk van Steele en Aronson laat zien dat mensen die onder stereotype threat een taak moeten uitvoeren fysieke stress symptomen krijgen, zoals een verhoogde bloeddruk en hartslag. Daarnaast blijkt dat er ook een mentale stress ontstaat, doordat mensen dingen denken als:”ik moet wel goed scoren anders bevestig ik dat mijn soort mensen niet goed is in deze taak”. Deze fysieke en mentale stress vragen energie en aandacht en leiden de persoon af van het focussen op de taak zelf.

Als mensen een taak moeten volbrengen onder stereotype threat gaat hun bloeddruk dus omhoog en voelen ze angst. Om te onderzoeken of die angst daadwerkelijk hun prestaties negatief beïnvloeden deed Avi Ben-Zeev een eenvoudig experiment. Hij vertelde een groep vrouwelijke studenten voor wie wiskunde belangrijk was, dat ze zometeen een hele moeilijke wiskunde test moesten gaan maken. Daarbij zorgde hij ervoor dat stereotype threat werd geactiveerd, door de vrouwen bewust te maken van hun geslacht. Vervolgens liet hij ze, voordat ze de wiskunde test moesten maken, eerst iets simpels en iets moeilijks doen. Het simpele was dat ze hun naam moesten opschrijven, het moeilijke was dat ze hun naam achterste voren moesten opschrijven. Zou hun verhoogde bloeddruk en angst hun prestatie op deze simpele en moeilijke naamtaak beïnvloeden? Het antwoord is ja. De vrouwen slaagden er veel minder goed in om hun naam achterstevoren te schrijven in de conditie waarin hun bloeddruk was toegenomen en ze fysieke stress ervoeren, dan in de conditie waarin de stereoptype threat niet was geactiveerd en ze ze geen angst hadden. Stereotype threat kan dus de prestatie al negatief beïnvloeden bij hele simpele taken, als je naam achterstevoren opschrijven.

Aronson en Steele laten met hun onderzoek zien dat op belangrijkere gebieden zoals bij het doen van examens, intelligentietests, het doorlopen van een school etc etc het activeren van stereotype threat een negatieve impact heeft op prestaties, vooral als de persoon de taak belangrijk vindt.

Zou dit ook een reden kunnen zijn dat het belangrijk is om terughoudend te zijn om te praten in termen van persoonskenmerken (of dat nu gaat om sterktes of zwaktes)? Ik denk dat het praten in termen van vaststaande persoonskenmerken misschien wel een soortgelijk effect kan hebben als hierboven beschreven. Als je wordt gelabeld als bijvoorbeeld "introvert persoon" en vervolgens moet je een presentatie gaan geven voor een groep van 100 personen, zou je prestatie dan negatief beïnvloed worden? Wat denk jij?