vrijdag 13 augustus 2010

Recensie van Oplossingsgericht werken in HRM

Hilde Veraart-Maas heeft een recensie geschreven over het boek oplossingsgericht werken in HRM.

De oplossingsgerichte methode is een effectieve manier om HR-beleid en –instrumenten
succesgericht in te zetten. Nu ligt er een boek dat zich specifiek op de toepassingsmogelijkheden voor HRM richt. ‘Oplossingsgericht werken in HRM’ van Gwenda Schlundt Bodien. Het hele boek ademt de deskundigheid en ervaring van de auteur.
lees verder

Waarom doen mensen wat ze doen?

Hoe maken mensen keuzes om iets al dan niet te doen? Hoe maken mensen loopbaankeuzes of opleidingskeuzes? Eccles et al hebben dit jaren lang onderzocht en beschrijven de theorie van de subjectieve waarde van een actie of een taak (Subjective Task Value). Het is de subjectieve waarde van een actie of taak, die bepaalt of mensen kiezen om iets al dan niet te gaan doen.

Waar bestaat die subjectieve waarde uit? Er zijn vier componenten die de subjectieve waarde bepalen:
1. verwezenlijkingswaarde: de waarde die een actie/taak heeft omdat het uitvoeren ervan in lijn ligt met het beeld dat iemand van zichzelf heeft

2. intrinsieke waarde: de waarde die de taak heeft omdat het vreugde geeft om de taak uit te voeren

3. nut: de waarde die de taak heeft omdat het uitvoeren van de taak helpt om (langere termijn) doelen te bereiken

4. kosten: de offers die het kost om de taak uit te voeren (in termen van angst om te falen, of energie of tijd e.d.)

Deze vier componenten vormen de keuzes die mensen maken op heel divers gebied. Onder andere op het gebied van loopbaankeuzes.

Oplossingsgerichte vragen die in een loopbaangesprek kunnen helpen om de subjectieve waarde helder te krijgen zijn:

- Stel dat het een jaar verder is en je bent tevreden over je genomen loopbaanstap, hoe ziet je gemiddelde werkdag er dan uit?
- Waaraan zul je merken dat je een goede volgende stap hebt gezet?
- Welke werkzaamheden geven je voldoening?
- Welke werkzaamheden gaan je goed af?
- Wanneer ben je in je werkt op je best?
- Wat heb je tot nu toe geleerd over wat voor jou werkt in je werk?
- Wat heeft tot nu toe goed voor jou gewerkt om te bereiken wat je wil bereiken?
- Welk klein stapje kun je zetten om te bereiken wat je wilt bereiken?
- Hoe is het je gelukt om te komen waar je nu bent?
- Aan welke voorwaarden wil je dat een volgende loopbaanstap voldoet (bijv reistijd, uren, salaris e.d.)?

Meer nadruk op situationele factoren

In de psychologie is een verschuiving te zien in het belang dat wordt gehecht aan situationele factoren en het belang dat wordt gehecht aan persoonlijkheidskenmerken. Voorbeelden daarvan:

1. Nisbett: (toename in) intelligentie is meer afhankelijk van situationele factoren dan van genetische factoren
2. Dweck: een growth mindset gericht op ontwikkelbare competenties helpt om beter te presteren en te ontwikkelen, in vergelijking tot een fixed mindset uitgaande van vaststaande persoonlijkheidskenmerken en intelligentie
3. Steele: prestaties van minderheidsgroepen zijn sterk beïnvloedbaar door de aan- of afwezigheid van een stereotype labelling
4. Kaiser: het uitsluitend willen benutten van je sterktes is niet voldoende om succesvol te zijn. Sterktes zijn afhankelijk van de situatie waarin die sterktes worden benut.
5. Aronson: mentaal conservatisme heeft een kostenkant, die noemen we racisme en sexisme. Als donkere mensen en vrouwen zichzelf niet eerst hoeven in een hokje hoeven te plaatsen, presteren zij beter op allerlei tests (zoals intelligentie en wiskundetests). Het simpelweg al dan niet moeten noteren van je geslacht of ras is een situationele factor.

Ook voor de toepassing van de oplossingsgerichte methode hebben deze inzichten implicaties. De methode legde oorspronkelijk nadruk op persoonlijke kwaliteiten van cliënten. Wat zijn je sterktes? De achterliggende gedachte is dan dat sterktes van clienten hen helpen om hun doelen te bereiken. Wij pleiten ervoor de focus veel meer te leggen op wat er werkt in een bepaalde situatie waarin de cliënt zich bevindt.

Zo kan een klant die binnenkomt met de brommerige opmerking dat de coaching voor hem niet nuttig is en dat hij geen idee heeft wat hij zou moeten bespreken omdat hij geen probleem heeft, binnen 5 minuten geanimeerd zitten praten over wat hij graag zou willen veranderen in zijn management team. Deze klant is geen negatieve persoon en is geen positieve persoon, maar deze klant uit zich steeds constructiever als hij constructief wordt bevraagd.

Wat werkt in een bepaalde situatie is bij oplossingsgericht werken interessant en bruikbaar. Het kan zijn dat het specifieke sterktes (of zelfs zwaktes) zijn die maken dat iets goed werkt. Maar het kan ook iets heel anders zijn dat maakt dat iets werkt. Situationeel.