Bij oplossingsgericht werken laat je alle labels los en neem je een houding van niet weten aan. Dit is voor professionals die de oplossingsgerichte methode aan het leren zijn lastig om te doen. Hoe activeer je bij jezelf deze houding van niet weten en hoe voorkom je dat je gaat labellen?
Ons brein werkt niet mee om open te zijn en om niet te weten. Ons brein stimuleert ons juist om wel te labellen en hypotheses op te bouwen en bevestiging voor die hypotheses te vinden.
Zoals Elliot Aronson beschrijft in zijn boek The Social Animal heeft de mens een conservatief brein. Ons brein zoekt bevestiging van initiele indrukken en overtuigingen. Er is veel wetenschappelijk bewijs dat de confirmation bias (oftewel de neiging om bewijs te zien en zoeken voor initiele indrukken en overtuigingen) mensen sterk beinvloedt.
In een experiment van Mark Sneyder en William Swam werd vrouwelijke studenten verteld dat de persoon die zij zometeen moesten gaan interviewen extrovert (warm, outgoing, vriendelijk) was of juist introvert (gereserveerd, koel en hautain). Vervolgens moesten deze studentes vragen opstellen, die ze de persoon zometeen zouden gaan stellen. De instructie was om vragen op te stellen die hen zouden helpen om de persoon beter te leren kennen. Welk type vragen stelden zij op?
Studentes die dachten dat zij zometeen een extrovert iemand gingen interviewen stelden de volgende soort vragen op: Wat doe jij om een feestje op te vrolijken? In welke situaties praat je het meest?
Studentes die dachten dat zij zometeen een introvert iemand gingen interviewen stelden de volgende soort vragen op: In welke situaties zou je je graag wat vrijer willen voelen? Wat vind je vervelend aan drukke feestjes?
Let op; als de geinterviewden deze vragen eerlijk zouden beantwoorden, dan is de kans groot dat de hypothese van de studente over of deze persoon introvert of extrovert is, wordt bevestigd.
Het maakt het leven natuurlijk overzichtelijker als we denken in stereotypen en als we onze hypotheses over iemand anders snel bevestigd denken te zien. We hoeven dan niet steeds opnieuw te bepalen in wat voor situatie we ons bevinden. Echter, dit soort mentaal conservatisme heeft ook een kostenkant. Die kostenkant noemen we racisme, sexisme etc.
Geen wonder dat dit voor professionals die de oplossingsgerichte methode aan het leren zijn zo lastig is om te doen. Ons brein werkt niet mee. Daarom enkele tips voor het aannemen van een open mind en een niet weten houding, gebaseerd op Elliot Aronson:
1. wees op je hoede als er labelling gaande is. Laatst was er een cursist in onze training die een jongen in coaching kreeg die gelabeld was als lui. Een oplossingsgerichte professional zal dit label niet overnemen, maar in plaats daarvan op zoek gaan naar het perspectief van de jongen zelf.
2. De volgende gedachte kan helpen om een label los te laten; er zijn veel verschillende manieren waarop een situatie of een persoon gelabeld kan worden. Er is geen reden aan te nemen dat het ene label meer hout snijdt dan het andere. Op wat voor andere manieren kan de jongen gelabeld worden, dan alleen lui? Omdat dat er waarschijnlijk zoveel zijn, is het effectiever om alle labels los te laten en zo komen we bij punt 3:
3. probeer iedere persoon en elke gebeurtenis als uniek te zien. Individualiseren van situaties en mensen kan helpen om labels en stereotyperingen los te laten. Wat is het unieke verhaal van die persoon?
4. als je jezelf een oordeel hebt gevormd en iemand hebt gelabeld, laat de gedachte dan toe dat je het mis kunt hebben. Dat je misschien even last hebt van je conservatieve brein.
Voor meer tips voor het loslaten van je oordeel zie hier
é
